ΕΛΤΑ
ΙΣΤΟΡΙΚΑ

Η ίδρυση της μακροβιότερης ελληνικής εταιρείας

Τα Ελληνικά Ταχυδρομεία ιδρύθηκαν σχεδόν παράλληλα με το ελληνικό κράτος και σήμερα αποτελούν τη μακροβιότερη ελληνική εταιρεία. Με καθημερινή παρουσία σε κάθε γωνιά της χώρας, τα Ελληνικά Ταχυδρομεία συνδέονται ιστορικά με την πορεία του ελληνικού κράτους και στηρίζουν την ελληνική κοινωνία, με τις υπηρεσίες τους και την κοινωνική τους δράση, για σχεδόν δύο αιώνες.

Η ίδρυση από τον Πρώτο Κυβερνήτη της χώρας


Ο οραματιστής πολιτικός και Πρώτος Κυβερνήτης της Ελλάδας, Ιωάννης Καποδίστριας, στο πλαίσιο της ανασύστασης της χώρας, επιθυμούσε διακαώς την ταχυδρομική της οργάνωση, σύμφωνα με τα ευρωπαϊκά πρότυπα. Μέχρι τότε, την έλλειψη συστηματοποιημένης ταχυδρομικής υπηρεσίας κάλυπτε είτε το τούρκικο σύστημα, το ποδοκόπι (δηλ. έκτακτοι πεζοί ή έφιπποι ταχυδρόμοι, οργανωμένοι, με κύριο ή βοηθητικό επάγγελμα τη μεταφορά της αλληλογραφίας), είτε το αναχρονιστικό σύστημα του μενζιλίου. Έτσι, στις 24 Σεπτεμβρίου 1828 ο Ιωάννης Καποδίστριας υπέγραψε το ψήφισμα ΙΖ "περί συστάσεως τακτικής Ταχυδρομικής Συγκοινωνίας", ιδρύοντας το "Ταχυδρομείον Γενικόν", με σκοπό τη μεταφορά της επίσημης αλλά και της ιδιωτικής αλληλογραφίας. Ωστόσο, στο κείμενο του ψηφίσματος φαίνεται καθαρά ότι, τα πρώτα χρόνια, το ταχυδρομείο εξυπηρετούσε κυρίως τις κρατικές ανάγκες και όχι την ιδιωτική αλληλογραφία.

Με πέντε κεντρικά ταχυδρομικά γραφεία –στο Άργος, την Τρίπολη, τη Σύρο, την Επίδαυρο και την Αίγινα, οι 9 πεζοί και 16 έφιπποι ταχυδρόμοι συνέλεγαν την αλληλογραφία από την ελληνική ύπαιθρο και τη διένεμαν στους παραλήπτες.

Τα πρόσωπα


Πρώτος Γενικός Διευθυντής ορίστηκε ο Αλέξιος Λουκόπουλος, ο οποίος μαζί με τον Δημήτριο Περρούκα συνέταξαν τον πρώτο Κανονισμό των Ταχυδρομείων που προέβλεπε τη ρύθμιση των ταχυδρομικών τελών, τη λειτουργία πλοιαρίου για τη διακίνηση ταχυδρομείου από την Αίγινα προς την Επίδαυρο, το διορισμό 25 ακόμα ταχυδρομικών υπαλλήλων και την ίδρυση 15 ταχυδρομικών γραφείων στην Πελοπόννησο. Γραμματέας του Γενικού Διευθυντή ορίστηκε ο Θεόδωρος Λεονάρδος, το όνομα του οποίου συνδέθηκε με την ιστορία και την εξέλιξη της ταχυδρομικής υπηρεσίας τουλάχιστον για μία πεντηκονταετία.

Το δύσκολο έργο


Η γεωγραφική ιδιομορφία και ποικιλία της χώρας, καθώς και η παντελής έλλειψη συγκοινωνιακής υποδομής, έκαναν το ταχυδρομικό έργο ιδιαίτερα δύσκολο. Πέρα από την οικονομική δυσχέρεια, τα μέσα συγκοινωνίας ήταν επισφαλή καθώς κινδύνευαν από ληστρικές επιδρομές στην στεριά αλλά και από πειρατείες στην θάλασσα.



Για τις θαλάσσιες ταχυδρομικές συγκοινωνίες υπήρχαν δύο δρομολόγια: το πρώτο, Πόρος-Ναύπλιο-Σύρος, με τα «ταχύπλοα» μπρίκια «Λυκούργος» και «Θρασύβουλος» και το δεύτερο, Αίγινα-Πόρος, με το ατμόπλευστο τροχοφόρο «Ερμής», το οποίο αργότερα μετονομάστηκε σε «Μαξιμιλιανός». Μάλιστα, για να τιμήσουν τη συμβολή του στις πρώτες θαλάσσιες ταχυδρομικές υπηρεσίες, τα ΕΛΤΑ απεικόνισαν πρόσφατα το «Μαξιμιλιανός» σε γραμματόσημο της σειράς EUROPA.

Η ρύθμιση των ταχυδρομικών τελών


Η πρώτη εφαρμογή του ταχυδρομικού συστήματος δεν απέδωσε τα αναμενόμενα. Έτσι, η Γενική Διεύθυνση υπέβαλε, στις 23 Μαρτίου 1829 ένα νέο σχέδιο οργανισμού, που ονομάστηκε «κανονισμός της Αίγινας». Ο «κανονισμός της Αίγινας» περιελάμβανε νεωτεριστικές διατάξεις για τον καθορισμό των ταχυδρομικών τελών. Κάποιες από αυτές ισχύουν μέχρι και σήμερα, όπως για παράδειγμα, ο υπολογισμός των τελών ανάλογα με το βάρος της επιστολής και όχι ανάλογα με την χιλιομετρική απόσταση και η πληρωμή των τελών από τον αποστολέα και όχι από τον παραλήπτη, όπως γίνονταν μέχρι τότε. Παραδόξως, ο «κανονισμός της Αίγινας» άρχισε να εφαρμόζεται όταν η Κυβέρνηση, ακολουθούμενη από τη Γενική Διεύθυνση του Ταχυδρομείου, μεταφέρθηκε στο Ναύπλιο και τη θέση του Γενικού Διευθυντή ανέλαβε ο Δημήτριος Αμπελάς, τον Οκτώβριο του 1829.

Παρά το φιλόδοξο σχέδιο του Καποδίστρια, τον πρώτο χρόνο λειτουργίας της η ταχυδρομική υπηρεσία παρουσίασε ελάχιστη κίνηση, ιδίως στον ιδιωτικό τομέα καθώς δεν κατάφερε να κερδίσει την εμπιστοσύνη του κοινού, το οποίο συνέχιζε να καταφεύγει σε παλαιές μεθόδους για τη μεταφορά της αλληλογραφίας του. Συχνά ήταν και τα παράπονα για μη έγκαιρη παραλαβή διοικητικών εγγράφων καθώς και για παραβιάσεις του απορρήτου.

Η εξέλιξη φυσικά υπήρξε διαφορετική και τα Ελληνικά Ταχυδρομεία συνδέθηκαν άρρηκτα με την εξέλιξη του Ελληνικού κράτους προσφέροντας πολύτιμες υπηρεσίες σε πάμπολλους τομείς.